Archive van augustus 2013

rondwandeling rhoon

zondag 25 augustus 2013

Voor mijn leeskring heb ik “De vergelding” van Jan Brokken gelezen. Dat gaat over een gebeurtenis in het dorp Rhoon in 1944. Een Duitse soldaat loopt tegen een hoogspanningsdraad en vindt daarbij de dood. Als repressaillemaatregel worden zeven dorpelingen gefusilleerd. Brokken laat zien dat de officiële lezing nogal afwijkt van wat er gebeurd is, maar veel belangrijker, hoe gewone mensen handelen in een oorlogssituatie, en dat goed en kwaad volkomen door elkaar lopen. Ik heb met mijn Jan jaren vlak boven Rhoon gewoond en daar vaak gefietst. Nooit geweten dat dat oorlogsdrama zo’n invloed heeft gehad tot op de dag van vandaag. De oudheidkamer heeft een wandeling uitgezet aan de hand van het boek van Brokken. Die wandeling gaat alleen langs een aantal panden in het dorp Rhoon. Ik ben ook benieuwd naar de plek waar het zich allemaal heeft afgespeeld: het Sluisje. Er staat geen huis meer overeind. Alles is verdwenen bij de aanleg van de A15. Op de site van de oudheidkamer zijn nog wel een aantal foto’s te vinden.
Met de metro naar Rhoon. Het miezert zacht als ik uitstap, maar de temperatuur is heel aangenaam. Ik loop naar het begin van de Rijsdijk, waar hij uitkomt op de Dorpsdijk. Rhoon is een dijkdorp, het gevolg van eeuwenlang stukken polder bedijken. Veel straatnamen getuigen hier van. Aan het begin van de Rijsdijk staat een monument van Biggo van Duyveland, een Zeeuwse jonker uit de 12e eeuw die beschouwd wordt als de stichter van Rhoon. Ik wandel het dorp uit. Aanvankelijk is er veel vooral nieuwe bebouwing, verderop is de Rijsdijk meer een dijk met nog oude boerderijen. Hier krijg je een beetje een beeld hoe het er in de tweede wereldoorlog uitgezien moet hebben. Halverwege de dijk staat een bord dat het einde van de gemeente aangeeft. Brokken meldt dat ook in zijn boek, het buurtschap het Sluisje hoorde historisch gezien bij Rhoon, maar is door de expansiedrift van Rotterdam in de 30er jaren geannexeerd. Aan het eind van de dijk kom ik terecht bij de grote wegen. De auto’s razen hier voorbij. Via een fietspad steek ik hier over. Van voetgangers hebben ze op deze plek niet gehoord. Ik loop nog een stukje onder rijksweg A15 door. Niets herinnert hier meer aan de kleine buurtschap het Sluisje. Ik loop terug over het fietspad richting Rhoon. Omdat ik moet plassen zoek ik een bosje. Daar ontdek ik een oude sloot met begroeiing, die parallel aan het fietspad aan de ene kant en de metro aan de andere kant loopt. Een onwezenlijk stukje natuur in deze omgeving. De sloot loopt tot de Kleidijk, aan de rand van Rhoon. Even doorwandelen en dan zit ik op de Molendijk, op de route van de oudheidkamer. Die leidt me naar het kasteel van Rhoon over de smalle Kerklaan. Hoe hier ooit vrachtauto’s hebben gereden is mij een raadsel, want halverwege ligt een smal voetgangersbruggetje. Maar misschien was de Kerklaan hier vroeger breder. Voor ik afsla naar het kasteel kijk ik eerst nog even op de Dorpsdijk naar villa Johanna, waar de Ortskommandatur gevestigd was. Een gewone villa, waar tuinlieden aan het werk zijn.  Bij het kasteel is het een drukte van belang. Er wordt vandaag een kasteelfair gehouden. Tientallen mensen staan in de rij om naar binnen te gaan. Ik loop langs de rij om een filmpje te maken van het kasteel. De sfeer is gemoedelijk, niemand roept: “hee niet voordringen, we moeten allemaal wachten”. Ik sta even stil bij de ingang, bedenk dat hier in WOII 300 Duitse soldaten waren gelegerd. Militairen, die het schuin aan de overkant liggende herberg het  Wapen van Rhoon bezochten, waar “de meiden als bijen om de militairen zoemden”, zoals Brokken berschrijft.  Ik ben er verschillende keren in geweest, een aardig etablissement met een ouderwetse uitstraling. Naast het kasteel ligt de hervormde kerk, waar de vader van Jan Brokken dominee was.  Achter de kerk het monument voor de inwoners van Rhoon die geëxecuteerd zijn. De namen in het boek van Brokken zijn gefingeerd. Hier staan de echte namen uitgebeiteld. Waarom zou Brokken gefingeerde namen gebruikt hebben? Met zo’n gedenksteen is het tamelijk makkelijk om een transcriptietabel te maken.

Bij het uploaden van mijn filmpje ontdek ik dat er op youtube  een echte  film staat over de Vergelding. Gemaakt door Wim Spoormaker. Een bijzondere film, omdat hierin een oud filmfragment is opgenomen over de verwoesting van het Sluisje door de Duitsers.

 

orgeltocht bennebroek hillegom lisse

zondag 4 augustus 2013

route orgeltocht bennebroek, hillegom, lisse

Op een stralend zonnige dag met Hans richting Bennebroek. Niet op de fiets, omdat we dan allebei apart bijna 30 km zouden moeten fietsen voordat we elkaar zouden tegenkomen. En dat is een beetje ongezellig. Het is alweer de 293ste tocht die de orgelwerkgroep Noord-Holland organiseert. Het format is al jaren hetzelfde. Drie kerken, één organist die in de kerk een praatje houdt en op de verschillende orgels daarop passende muziek laat horen en een trouwe schare van bezoekers. De sfeer is informeel. Er wordt gefotografeerd, gefilmd en muziek opgenomen. De eerste twee kerken zijn modern met nieuw orgels. Het eerste gereformeerde kerkje in Bennebroek is in 1983 gebouwd, omdat de oude kerk was afgebrand. Vooraan staat het orgel. Gerrie Meijers is vandaag de organist. Zij begint altijd haar praatje met een gedicht en dat is nu het Noordhollands volkslied. Pas in 1950 gecomponeerd – googlelend kom ik er achter dat in dezelfde tijd ook een zuidhollands volkslied gemaakt is, waar komt al dat nationalisme of moet ik zeggen provincialisme vandaan? De tweede kerk in Hillegom, die ook in 1983 gebouwd is omdat de oude kerk is afgebrand, heet de Hoeksteen en is van de gereformeerde gemeente. Hij heeft een bijzonder bovenraam, waaronder glazen buizen hangen, die het licht als stralen verspreiden over de muur, waaraan een eenvoudig berkenhouten kruis hangt. Dat geeft een soms  hemels effect. Ook hier staat het orgel vooraan. De organist zit dus vol in het zicht van de aanwezigen. Je kan goed zien hoe de klanken van het orgel gemaakt worden. De organiste speelt een prachtig programma van Bach en enkele Italiaanse stukjes van anonymi.
De laatste kerk staat in Lisse en is de RK St. Agatha kerk. Zo’n kerk uit het eind van de 19e eeuw  in eclectische stijl van een leerling van Cuypers. Een groot gebouw. Hoeveel katholieken zouden hier zondags zitten? Het Adema-orgel, tradioneel aan de achterkant van de kerk, hoog boven de kerkgangers. Aan weerszijden de pijpen, met de speeltafel in het midden. Hier kan de organiste uithalen met een geheel Frans programma. Vooral het Choral van Franck en de Litanies van Jéhan Alain vind ik mooi klinken.