Archive van augustus 2015

wandeling oudewater gerard david

maandag 31 augustus 2015


In de Trouw van 22 augustus stond een artikel dat de binnenstad van Oudewater was omgetoverd tot een openluchtmuseum met replica’s van schilderijen van Gerard David. Oudewater bestaat 750 jaar en Gerard David, een Vlaamse primitief, is in Oudewater geboren. De dag is zonnig, heerlijk om in de buitenlucht schilderijen te bekijken van een schilder die ik helemaal niet ken. Via trein en bus sta ik in anderhalf uur in het centrum van Oudewater. De VVV naast de bekende heksenwaag heeft een klein boekje met een plattegrond. Op de terrassen op de Markt zitten al veel mensen, fietsers en wandelaars. Soms is het even zoeken naar de schilderijen, ze zijn op ware grootte nagemaakt. En sommige schilderijen zijn heel klein. Zo’n tentoonstelling in de open lucht is een aparte belevenis. Het leven in de stad gaat gewoon door. Boven een prachtig klein “Maria met kind” hangt uit een raampje een afvoerslang van een wasdroger. Het raampje is ongeveer net zo groot als het schilderijtje. Fietsen staan onder de “Transfiguratie van Christus”. Aan de haven zitten twee fietsers te lunchen zonder veel acht te slaan op de “Kruisiging”. Ik ben onder de indruk van de schilderijen. Een echte Vlaamse primitief, met veel christelijke thema’s. Heel fijn en precies geschilderd.

wandeling neurenberg rijkspartijdagengebied

vrijdag 21 augustus 2015

Op mijn vakantie in Neurenberg (begin augustus)  een dagje tweede wereldoorlog. In de ochtend met Richard naar het Justizpalast, waar de Neurenbergse Processen zijn gehouden. Neurenberg werd indertijd als plaats uitgekozen, niet alleen vanwege de symboliek: Neurenberg was een echte Nazi stad met de grootse Rijkspartijdagen en de Neurenbergse rassenwetten.  Maar ook praktisch, het Justizpalast was bij de geallieerde bombardementen niet ernstig verwoest en nog belangrijker: er lag een gevangenis pal achter.  Op de tweede verdieping is een tentoonstelling ingericht. Je krijgt er een audiotour bij. Grondig wordt uitgelegd hoe men gekomen is tot de processen. En ingewikkeld was dat wel met vier verschillende staten en nieuwe aanklachten die nog niet in wetten bestonden toen de misdaden begaan werden. Huiveringwekkend is  het het verhaal over Goering, tweede man achter Hitler. Verdoofd en zeer onder de drugs bij zijn gevangeneming. Door gedwongen afkicken werd hij helderder en scherper, en dus lastiger bij de processen. Een filmpje waarin hij brutaal de Amerikaanse aanklager Jackson tegenspreekt, zegt iets over het misdadige karakter van deze man. Iets achteraf wordt de film over de concentratiekampen vertoond die de geallieeerden gemaakt hadden bij de bevrijding van de verschillende kampen. Ik probeer me in te denken welke indruk die beelden – die toen natuurlijk nieuw waren – gegeven moeten hebben. En dan daarnaast de foto’s van de aangeklaagden die wegkijken of hun handen voor hun ogen houden. Eén verdieping lager ligt de gerechtszaal waar zich dit alles heeft afgespeeld. Hij is nog gedeeltelijk in de staat waarin hij toen was. Toen een staaltje van technisch kunnen, met simultaan vertalingen en continue filmopnamen.

‘s middags is Richard terug naar Wilma gegaan en heb ik een tram naar het gebied van de Rijkspartijdagen genomen. Op dit terrein, ongeveer twee keer zo groot als de binnenstad van Neurenberg, heeft de architect van Hitler, Albert Speer, zich uitgeleefd in een megalomane architectuur, die ik alleen in het Roemenië van Ceaucescu ben tegengekomen. Een giga grote congreshal, die nooit is afgebouwd, en waarin de Oostenrijkse architect Günther Domenig, diagonaal een glazen huis heeft gebouwd, waarin het documentatiecentrum is gevestigd. Het is er erg druk met bezoekers uit allerlei landen. Het thema van de tentoonstelling is Fascinatie en geweld, over oorzaken, samenhangen en gevolgen van de nazi-heerschappij en dan met name in verband met Neurenberg. De geschiedenis van de Rijkspartijdagen, de bouwwerken die hier zijn ontworpen en opgericht, de Neurenbergse rassenweten, de Neurenbergse processen en de moeizame omgang met de nazi architectuur na 1945.  Ik vind bijzonder het stuk waarin de massa fascinatie voor Hitler wordt uitgelegd, met o.a. foto’s waarin hij als een popster tussen zijn vrouwelijke aanhang zit.  Enigszins daas van alle informatie stap ik naar buiten. Dan is de wandeling door dit gebied een aardige afsluiting van deze dag. Je staat echt verbaasd van de grootte van wat er nog staat. De enorme “Grosse Strasse” waar die parades gehouden zijn, en het gigantische Zeppelinveld waar de toespraken donderend over de menigte galmden. Door de waterpartijen, de grasvelden en de bossen is het nu een recreatiegebied. Vele Neurenbergers zitten met hun kinderen langs het water, of eten een worst bij een van de kraampjes die her en der staan.

wandeling vesting neurenberg

vrijdag 21 augustus 2015

Bij de voorbereiding van mijn reis naar Neurenberg kom ik erachter dat Neurenberg ook een vestingstad is. En mooier nog, dat er nog zeer veel bewaard is gebleven van de vesting. De Neurenbergse vesting ziet er anders uit, dan de vestingsteden in Nederland. Er zijn drie muren: een stadsmuur met torens en een weergang (een soort overkapping op de muur), een tweede muur met daartussen een weg, de zwinger genoemd, dan een diepe gracht zonder water, en dan weer een muur. Jaren geleden is er een Stadtgrabenspaziergang uitgezet, de meeste borden staan er nog. Ik heb zo veel mogelijk die wandeling nagelopen. Soms loop ik aan de binnenkant van de stadsmuur, daar ervaar je de drukte van de stad, soms loop ik op de tussenweg, de Zwinger. Dat is rustiger. Hier kom je bijvoorbeeld een pand waar krankzinnigen werden ondergebracht tegen. En soms loop ik in de stadsgracht. Die ligt dieper en is veel breder. De stadsgracht ligt niet overal meer. De ringweg die om de binnenstad heenloopt, bedekt deels de stadsgracht. Je komt hier tennisveldjes tegen, een skatebaan, een park met beelden. Aan de kant van de Burgberg – de verhoging in Neurenberg met de keizerlijke burcht – liggen indrukwekkende bastions, puntig en veel zwaarder en dikker dan bijvoorbeeld die in Naarden. Bij de Tiergärtnertorplatz beklim ik de weergang. Van daaruit heb je een mooi uitzicht op het historische plein. Ingenieus is de verdediging bij de rivier de Pegnitz die Neurenberg doorsnijdt. Muren met torens over de rivier heen.  In de buurt van de Opera loopt in de stadsgracht de U-bahn. Hier zijn in de muur gaten gemaakt, zodat je het U-bahnstation ziet liggen. Aan de oostzijde van Neurenberg is een deel van de stadsmuur verdwenen. Een deel is weer opgebouwd bij Maxtormaurer. Het moet nog een beetje verweren, dan zie je niet meer dat het nieuw is opgebouwd.

literatuur: Daniel Gürtler “Mauern, Türme, Bastionen. Die Nürnberger Stadtmauer” een uitgave in Historische Spaziergänge nr. 9, Nürnberg, 2012.

wandeling santpoort

vrijdag 14 augustus 2015

Een warme zonnige dag. Perfect om een korte wandeling te maken over onverharde paden, denken mijn vriendin en ik. We lopen de 9 km lange tocht bij Santpoort uit het boekje “Te gek om los te lopen, 11 waanzinnige wandelingen in de buurt van psychiatrische klinieken”. Deze wandeling gaat langs het voormalige psychiatrisch ziekenhuis Meerenburg. Vanaf stations Santpoort Zuid zijn we er zo. De hekken staan open. Er staat wel een bord “verboden toegang voor onbevoegden”, maar we zien wel hoever we komen. Het ziekenhuis staat helemaal in de hekken. Het is behoorlijk in verval. Geen idee wat ze ermee gaan doen. Het park eromheen is prachtig. Veel vogels: nijlganzen met vijf jonkies, aalscholvers, reigers, roodborstjes. Aan de andere kant lopen we het park ongehinderd weer uit. Langs de hockeyclub via een hekje de Kennemerduinen in. Meteen klimmen. Verderop ligt de Oosterplas, met dit weer vol met gezinnetjes. We lopen niet dicht op de plas, want daar is het heel druk, maar blijven een beetje hoger in het bos. Aan het eind weer klimmen in rul zand naar het hoogste punt op deze wandeling: de Starreberg. Naar beneden vinden we  de schaduw van een naaldbos. Even een slokje water. Vlak voor we het terrein Duin en Kruidberg betreden, stuiten we op twee Schotse hooglanders. Ze staan heel strategisch opgesteld, precies op het pad naar het hekje. We besluiten ze niet te storen en een stukje om te lopen. Onder het prikkeldraad door. Het gaat goed. Even later zien we het landgoed Duin en Kruidberg liggen. Nu een vier-sterren hotel met een sjiek terras.  Geaarzeld en toch maar bezocht voor noodzakelijk vocht. Een iets vermoeiender wandeling dan we hadden gedacht!

stadwandeling neurenberg

woensdag 12 augustus 2015

Neurenberg staat al langer op mijn lijstje van steden die ik wil bezoeken. De stad van de Reichsparteitagen met de megalomane architectuur van Speer, de stad van de Neurenbergse Processen en ook een vestingstad. Twee vrienden van mij gaan deze zomer het jaarlijkse muziekfestival in Neurenberg bezoeken en ik kan meerijden. Hun hotel (IBIS aan de Königsgraben) ligt lekker centraal. En op dinsdag 31 juli wandel ik een stadswandeling van het boekje “Nürnberg an einem Tag”. Niet omdat ik maar één dag hier ben, maar om een eerste indruk van de stad te krijgen. En dat valt niet tegen. Vanwege het muziekfestival staan overal in de binnenstad mensen te spelen. Een band uit Mongolië, een Klezmerband, een kind op een viooltje. Heel gezellig. De route start op de Hauptmarkt met de fraaie Frauenkirche en eindigt daar ook weer. Neurenberg is aan het eind van WOII behoorlijk verwoest door de geallieerden. Maar de meeste monumenten in de binenstad en de ommuring van de stad zijn hersteld. En de ruimte ertussen is met aardige nieuwbouw aangevuld. Het geheel maakt een bekoorlijke gezellige binnenstad met een aantal mooie hoogtepunten. Een letterlijk hoogtepunt is de Burgberg, een verhoging in de stad met de Kaizerburg, burcht van de heersers. In het Fembohaus, een koopmanswoning, gesticht door een Nederlandse koopman met de onhollandse naam Peter van Oyrl, is het Stadtmuseum gevestigd. Op de bovenste verdieping staat een grote maquette van Neurenberg uit 1939. In 12 minuten worden de mooiste gebouwen toegelicht. Leuk om dat eerst te zien, en daarna in het echt. Het oudste vakwerkhuis, nu gesplitst in twee delen, met twee eigenaren, die kennelijk er niet in zijn geslaagd om de restauratie gezamenlijk aan te pakken. Het gave plein bij de Tiergärtentor, nu in de steigers, met het Albrecht Dürerhaus. Alleen voor Dürer zou ik nog wel een keer terug willen naar Neurenberg. In de Weissgerbergasse, genoemd naar de leerlooiers, loop je in een bochtige altstadtsteeg met allemaal vakwerkhuizen. Bij een overblijfsel van de ommuring: de Weisse Turm tref ik aan de ene kant allerlei voorbereidingen voor de Gay Parade die ik later in die week zal zien lopen. Nu alleen herkenbaar aan de regenboogvlaggen. Aan de andere kant van de toren staat een grote fontein die een gedicht van Hans Sachs uitbeeldt: de carrousel van het huwelijk: hevige verliefdheid, gezinnetje, vraatzucht, ketening en de dood als eind. Aan het eind kom ik ook nog een Klarakirche tegen. Oud van buiten, jong van binnen. Dat spreekt mij aan. Een open kerk met religieuze diensten voor iedereen en ook muziekavonden. Tot slot een monument dat niet hersteld is: het Katharinenkloster. Wat muren met gotische vensters staan nog overeind. Nu met een podium voor de het muziekfestival. Veel mensen staan al te wachten op wat komen gaat. Morgen de vestingwandeling.