Fietstochten

johan weissenbruch laakmolen aan de trekvliet

 We waren van plan om vandaag het laatste stukje van Gogh route te fietsen naar Rotterdam. Maar er komen allerlei praktische zaken tussen door. Jan moet in verband met de verkoop van ons huis om half drie alweer in Rotterdam zijn. En ik wil voor onze 3 maanden vakantie nog even langs bij een goede vriendin van mijn moeder. Dus we fietsen van Den Haag Centraal, met een omweg vanwege de bouw bij Babylon, via de Trekvliet naar Delft en vandaar over den Hoorn en Schipluiden naar Vlaardingen.

laakmolen aan de trekvliet

Dan laten we de route voor wat hij is en gaan ons weegs. Onderweg bekijken we de Laakmolen. Johan Weissenbruch, een schilder uit de Haagse School, en door van Gogh zeer bewonderd, heeft de molen geschilderd. Hij staat nu helemaal verscholen achter een hoog flatgebouw aan de ene kant en hoge bomen aan de andere kant. Zo te zien is de molen bewoond en van de wijk afgeschermd met hoge houten hekken. Jammer.

boekje Vincent van Gogh over Amsterdam. Een stadswandeling rond 1880

"Van Gogh en de kleuren van de nacht" tentoonstelling Van Gogh museum

Toen we fietsten van Muiderberg naar Leiden over Amsterdam, kozen we ervoor om apart naar Amsterdam te gaan om (een deel van de) Van Goghwandeling te lopen en de tentoonstelling in het Van Goghmuseum “Van Gogh en de kleuren van de nacht” te bekijken.
We starten bij de oude poort van de Rijksmarinewerf aan de Kattenburgerstraat - waar Van Gogh van mei 1877 tot juli 1878 woonde bij zijn oom Johannes Stricker. Er zit een plaquette in de muur met de tekst “omdat ik zoo geducht veel dorpelstenen en bordessen van huizen onder de oogen en voeten heb gehad hier in de stad”. De wandeling probeert een aantal van die panden langs te lopen. Het is heel mooi weer en druk in de stad, met name op de toeristische stukken. Op het Jonas Daniël Meijerplein staat een gids met een groep voor de Portugese synagoge. Wij bekijken het pand ernaast, omdat daar een leraar van Van Gogh woonde.  Aan de overkant zien we de drukte van de Waterlooplein markt. Op de wallen raken we even de route kwijt en verzeilen meteen in een steeg waar je beter niet kan komen. Gauw weer terug. Op de Oudezijds Voorburgwal zit een meerkoet op een plank in de gracht te broeden. Het nest is gebouwd van takken en afval. De route loopt langs heel wat kerken waar Van Gogh op een of andere manier iets mee had. De Zuiderkerk, de Waalse kerk, de Oude Kerk, de Noorderkerk en het Engelse kerkje in het Begijnhof. Niet zo verwonderlijk, omdat hij toendertijd nog dominee wilde worden en daarvoor in opleiding was. Maar ook het Trippenhuis en het voormalige museum van der Hoop in de Oudemanhuispoort en het gebouw van Ars en Amicitiae speelden een rol in Van Goghs leven. We lopen een deel van de wandeling. Want om 15.30 uur hebben we afgesproken met onze Amsterdamse vriendin Akke om de tentoonstelling in het Van Goghmuseum te bekijken. “Rotterdam meets Amsterdam”, zegt ze als ze komt aanfietsen op het museumplein. Van te voren had ik toegangskaarten besteld via internet. Dus we lopen de lange rij voorbij. De geprinte toegangskaarten worden ok bevonden, en na de bodyscan worden wij ook ok bevonden en kunnen we naar binnen. Een mooie tentoonstelling volgt. Het zien van de echte schilderijen heeft altijd iets extra’s. Wat heeft die man toch schitterende dingen gemaakt. De Sterrennacht over de Rhone maakt indruk.  De Aardappeleters is lichter dan meestal op reproducties. Mooier. Ook de vroege werken uit zijn Brabantse tijd zijn fraai. Nog nagenietend gaan we met zijn drieën het zonnige Amsterdam weer in.

In de voormalige kosterswoning is het kleine infocentrum van de Stichting Vincent van Gogh in Etten. Een viertal panelen met informatie. Foto’s van het gezin Van Gogh. Niet geweten dat Vincent naast broer Theo drie zussen en nog een broer had. Strenge koppen. Thema’s in Van Goghs werk: de zaaier, de maaier, gebogen man op stoel. Drie verschillende versies naast elkaar. Een film op een groot LCD scherm. Vincent van Gogh, een zaaier in Etten. Een rustige film met Jochem ten Haaf als Vincent van Gogh. Hij doet het goed, rusteloos tekenend, buiten en binnen, naar model en naar voorbeelden van Millet. Mooie teksten, ongetwijfeld uit zijn brieven. Daarna een wandeling gemaakt door Etten. Veel is verdwenen, het boerenweggetje met de knotwilgen dat Van Gogh zo vaak getekend heeft, is nu een straat met niet opvallende huizen. De pastorie van zijn vader en de leerkamer daarnaast zijn ook weg. En ook boerderij de IJzeren Pot, waar Piet Kaufman woonde, die Van Gogh zo vaak getekend heeft. Ten prooi gevallen aan uitbreiding van wegen, of de bouw van een nieuwe woonwijk. Ook hedentendage kan Etten er nog wat van. Naast het oude dorpscentrum verrijst een heus stadscentrum. Gedeeltelijk in retrobouw. Dat werkt vervreemdend omdat het een oude stad suggereert. 
Maar er is ook nog wel wat bewaard: een hofje, gesticht door een Leidse dame. Een ijzeren hoefstal en een mooie oude moeierboom (een soort linde) op de langwerpige markt. Het oude koetshuis dat bij een voormalig kasteel hoorde. En twee kerken.

publicatie van wouter van der veen

Als aanlooproute, of liever gezegd aanfietsroute, naar de eurovelo 6, gaan we de Van Goghroute doen. Aan de hand van het routeboekje van Clemens Sweerman. Met de Paasdagen fietsten we vanaf Nuenen, waar Van Gogh bijna twee jaar woonde, via Otterlo naar Barneveld. Het stuk van Barneveld via Amersfoort, Amsterdam, Den Haag naar Rotterdam volgt met Pinksteren.
Als kind vond ik van Gogh al een interessante schilder, en heb ik vele uren doorgebracht in de plaatselijke bibliotheek waar ze op de studiezaal een groot boek hadden met alle schilderijen erin. Een hernieuwde kennismaking dus, aan de hand van het routeboekje.
In Den Haag draait een film in het Omniversum: Van Gogh, een kleurrijk portret. Kleurrijk is het wel, met al die schilderijen zo groot vertoond - maar daardoor ook nogal vertekend. Van Gogh (met de stem van Jeroen Krabbé) kijkt terug op zijn leven. Leuk is het kerkje van Auvers, echt en als schilderij. Je ziet hoe prachtig het kerkje wordt door de paarse en blauwe kleuren die Van Gogh gebruikt.
Meer bijzonder dan de film vind ik het boekje van Wouter van der Veen (”Van Gogh, de kamers van Vincent”) . De film is losjes op het eerste deel van dat boekje gebaseerd. Hij beschrijft hoe hij gegrepen werd door Van Gogh, en hoe hij voor een documentaire met een filmer op reis is gegaan naar verschillende plaatsen waar Van Gogh heeft gewoond en gewerkt. Dat is nou leuk als voorbereiding op onze fietstocht. De ruïne van zijn huis in Wasmes, de armoede en bende op de etage in Antwerpen, de sfeer in een volkscafé in Arles en de stilte in zijn kamer in Auvers. De documentaire is er nog niet, maar hopelijk komt die er wel. Ik denk dat die meer van Van Gogh laat zien dan de Imaxfilm.