wandeling vesting zwolle

24 juli 2016

Ook Zwolle staat in mijn atlas de Wit. Reden om op 14 juli naar die stad af te reizen op een vrije dag reizen van de NS. Voor het grootste deel volg ik de wandeling beschreven in “Vestingroute, historische wandeling door de voormalige vesting Zwolle”, uitgegeven door de VVV in 2004. De belangrijke Hanzestad Zwolle had al in de 14e eeuw stadsmuren en poorten. In de 16e eeuw is Zwolle versterkt volgens de principes van het oud-nederlandse vestingstelsel met wallen en bolwerken. Wat is daar nu nog van over? Ik start op het Rode Torenplein, aan de gracht, waar het Zwarte Water binnenkomt. De brandweer is net klaar met een oefening en brengt ladders weer aan de kade. Van de Waterpoort en de Roopoort is niets meer over. Wel is goed zichtbaar het Maagjesbolwerk, waar een hedendaags architect een op een bolwerk geinspireerd bouwwerk heeft ontworpen met winkels, appartementen en een parkeerkelder. Je moet ervan houden, maar het staat hier niet gek. De Kamperpoort en de Luttekepoort zijn beide verdwenen, maar het tussenin gelegen molenbolwerk is nog een verhoging met molenstomp. Het is net een klein dorpje in de stad, smalle straatjes, kleine huisje en een poes midden op straat. Voorbij de Luttekepoort komt je in het meer groene gedeelte van de stadswallen. Even voorbij de Fundatie begint het Potgieterpark, de dichter is hier geboren, Aan het eind hiervan staat de enige poort die overgebleven is: de Sassenpoort. Een imposant bouwwerk, dat iets weergeeft van de grandeur van de stad Zwolle. In het Ter Pelkwijkpark zijn studenten bezig met allerlei lopen over een dun gespannen touwen. De beginners hebben een touw gespannen in het park, een durfal loopt over een touw over de gracht. Hij valt niet één keer. Aan het eind komt je aan bij de oude middeleeuwse stadsmuur. Maar de in de 16e eeuw aangelegde bastions in het noorden liggen er nog grotendeels, en daar loop ik eerst langs. Net als in Hoorn is hier op een bolwerk een nieuwe schouwburg gebouwd, met daarnaast een omvangrijk parkeerterrein, de verhoging van de wallen, omringd met bomen doet wat zonderling aan. Via de Kanonstraat wandel ik naar de oude stadsgracht. Aan de overkant ligt in volle glorie een groot deel van de middeleeuwse stadsmuur, met een paar torens. Vooral daar waar het “Aan de stadsmuur” heet is het druk. Studenten zitten op bankjes, praten en drinken wat en zijn soms in een heftig debat verwikkeld. Ik ben rond. en ga nog even kijken in het museum de Fundatie.

.

wandeling vesting den bosch

13 april 2016

In Den Bosch is een tentoonstelling over Jeroen Bosch. Toen ik nog op school zat, in 1967, was er ook een tentoonstelling in Den Bosch over Jeroen Bosch. Ik ben benieuwd hoe het er nu aan toegaat. Ik heb gelukkig vroegtijdig een kaartje gekocht, want de tentoonstelling is totaal uitverkocht. Maar eerst ga ik rond de vesting lopen, want den Bosch is een belangrijke vestingstad geweest. En staat natuurlijk in mijn atlas de Wit. Dat valt niet tegen. Bijna alle stadsmuren zijn er nog en  rondelen en bastions. Aan de zuidkant is nog een vrij schootsveld over het Bossche Broek. Het weer is wat miezerig, zodat je uitkijkt over een moerassig gebied met egaal grijze wolken erboven.  De gracht langs de muren is op een kleine stuk aan de oostkant na niet gedempt. Gek genoeg is langs de Oostwal, midden op de straat de vestingmuur gehandhaafd.  Den Bosch doet veel aan zijn vestingwerken. Er is een plan, dat grotendeels uitgevoerd is, om de vesting in zijn oude glorie zichtbaar te houden en zichtbaar te maken waar hij verdwenen is. Op het Oranjebolwerk, aan die mooie zuidkant, is een Bastionder, een informatiecentrum over de vestingwerken. De historische delen van  St. Jansbolwerk, vlakbij het station, zijn in volle glorie de achterwand in een restaurant. Het Sint Antoniebolwerk is gedeeltelijk hersteld met de aarden wal, en waar dat niet mogelijk was suggestief vormgeven met een stalen staketsel, waar je overheen kan lopen. En het daarnaast gelegen bolwerk Baselaar is nu de toegang tot een parkeergarage. Ook zijn er onderdoorgangen gemaakt voor wandelaars onder twee bruggen. Alsof je over het water loopt. De stadspoorten zijn helaas allemaal afgebroken. Er is een boekje in de reeks vestingwerken in ‘s Hertogenbosch: “Vesting & poorten, Een rondgang langs verdwenen poorten”. Daar staan maar liefst 23 poorten in. Het lijkt me leuk om apart een wandeling te maken langs al die poorten en dan meteen het Bastionder te bezoeken.

Na de wandeling ben ik naar het Noordbrabants Museum gegaan. Het is er erg druk. In de rij om je kaartje te laten zien, in de rij voor de garderobe, en dan nogmaals in de rij voor de audiotour. Maar het is de moeite waard. Naast de schilderijen van Jeroen Bosch en van het atelier van Jeroen Bosch zijn er boeken, prenten, wapenschilden en religieuze voorwerpen met voorstellingen die overeenkomen met wat Bosch zoal heeft vormgegeven op zijn schilderijen en tekeningen. De bizarre fantasie van de schilder komt zo in een kader te staan. Verder zijn her en der videopresentaties te zien, die ver inzoomen op het werk van Jeroen Bosch. Zo kan je de soms heel fijn geschilderde gekkigheden goed bekijken. Heel bijzonder. Zeer moe loop ik tegen kwart voor zeven naar het station. Een in alle opzichten bijzondere dag.

 

wandeling vesting hulst

9 februari 2016
kaart vestingwandeling hulst

kaart vestingwandeling hulst

 

Hulst komt niet voor in mijn Atlas de Wit met historische plattegronden van vestingsteden. Het is wel een echt vestingstadje, aangelegd volgens het oud-Nederlandse vestingstelsel. Dat betekent zoveel als aarden bastions en wallen met daaromheen een brede natte gracht. Op de plattegrond zijn de bastions goed zichtbaar. Er zijn nog drie poorten over: de Gentse poort, de Bagijnepoort en de Dubbele poort. Van een middeleeuwse poort, de Keldermanspoort, die in de 80-jarige oorlog verwoest is, zijn de restanten in de vorige eeuw opgegraven. Het is vroeg in de morgen, die 4e januari. De dag nadat we door het Verdronken Land van Saeftinghe hebben geploeterd. Een mager zonnetje kleurt de groene wallen en bastions. Het is rustig, alleen hondenuitlaters lopen er. Een gave wandeling, door de rust en de stilte van deze meest vlaamse stad van Nederland, zoals de pr van dit plaatsje luidt. Als we de binnenstad inlopen, dan schalt helaas de muziek ons tegemoet en niet zo zachtjes ook. Een minpuntje. Maar de koffie op de markt smaakt er niet minder om.

 

gentse poort

hulst wallen en bolwerk

restanten keldermanspoort

molenbolwerk met molen

bagijnepoort

dubbele poort

 

 

wandeling verdronken land van saeftinghe

14 januari 2016

 

verdronken land saeftinghe (met in het rood de wandeling), prosperpolder en hedwigepolder,

Voor de leesclub lezen we “Dit is mijn hof” van Chris de Stoop. Hij is zoon van een boer in het gebied dat vanwege de uitbreiding van de haven van Antwerpen ontpolderd moet worden. Een deel in België, de Prosperpolder en een deel in Nederland, de Hedwigepolder.  Ik kende dit stuk van Nederland/België niet. Reden om met een vriend af te reizen naar Hulst in Zeeuws Vlaanderen. (zie mijn andere blogbericht). In het noorden van Nederland is het vreselijk weer. Het ijzelt en sneeuwt. Maar hier in Zeeuws Vlaanderen is het op 3 januari behaaglijk, een weinig regen en temperaturen van 9 à 10 graden. Toevallig is er een excursie in het Verdronken land van Saeftinghe, een gebied van slikken en schorren, dat overstroomd is in 1570 en tijdens de 80 jarige oorlog verder onder water gezet, om de Spanjaarden hinderen. Het is in tegenstelling tot de Hedwige- en Prosperpolder nooit meer ingepolderd. De excursie is een onderonsje van locals, maar liefst vier gidsen lopen mee. Laarzen zijn verplicht, maar omdat ik in geen enkel paar pas – of te smalle schachten, of te smalle voeten – mag ik op mijn halfhoge wandelschoenen met een regenbroek mee. “Je krijgt kletsnatte en koude voeten”, wordt gezegd. We lopen ruim twee uur over 5 kilometer. Een onwaarschijnlijk groot gebied met alleen zeer lage begroeiing, één enkele boom uitgezonderd op een heuveltje dat in vroeger tijden gebruikt werd als schuilplaats voor de schaapherders. Het kost moeite goed te lopen. Je moet enige snelheid houden, anders raken je laarzen vast in het slik. We zien hele kleine slakjes, zo groot als een speldeknop. De gids wijst ons op verende strooien kanten, waar vogels broeden.Weinig vogels in deze tijd van het jaar. En ja, de vogelstand heeft ook hier te lijden van de vossen. We zien verse sporen. Na de excursie is er in het informatiecentrum een nieuwjaarsborrel met champagne en toastjes met zalm. Mijn voeten zijn droog gebleven.
De volgende dag rijden we met de auto naar het infopunt Hedwige-Prosper.  Dat is helaas dicht. Een Belg die net aankomt, vertelt ons over de Prosperpolder, die voor ons ligt, en die al onder water staat. En hij wijst waar de Hedwigepolder ligt, waar nog niets gebeurd is. We zien dat de Hedwigepolder ligt tussen het verdronken land van Saeftinghe en de Prosperpolder. Als alles ontpolderd wordt ontstaat een aaneengesloten natuurgebied. Hoe de boeren daar tegenaan kijken? Lees het boek van Chris de Stoop.

verdronken land van saeftinghe, kreek

verdronken land van saeftinghe, kreek

verdronken land van saeftinghe, aan de rand

verdronken land, groepsexcursie

verdronken land van saeftinghe, groepsexcursie

verdronken land van saeftinghe op wandelschoenen

verdronken land van saeftinghe op wandelschoenen

prosperpolder

prosperpolder

hedwigepolder

hedwigepolder

wandeling enschede

22 november 2015

In Enschede is het tweede deel van de tentoonstelling over  Turner. Op deze natte en koude november zaterdag trek ik naar Enschede. De NS werkt niet helemaal mee. Later dan gepland sta ik op station Enschede. Het museum ligt ten noorden van het station, te bereiken via een mooie laan, waar zowel de stoep als de straat met grijze langwerpige natuurstenen zijn geplaveid. Aan weerszijden grote villa’s. Het museum ziet eruit als een klein kasteeltje, maar het blijkt in 1929 als museum gebouwd te zijn op initiatief en één van de Twenthse textielbaronnen, J.B. van Heek. De opzet van de tentoonstelling is hetzelfde als in Zwolle, twee thema’s, hier Water en Vuur, met schilderijen van Turner en anderen die of hetzelfde thema behandelen, of door wie Turner geinspireerd was. Bijzonder is dat er twee schetsboekjes van Turner liggen. Een aantal schetsen is zichtbaar gemaakt op een beeldscherm, waaronder een paar van het oude Rotterdam.  Na anderhalf uur loop ik terug naar het station. Hier vangt de stadswandeling aan. Zal ik het doen? Het regent zachtjes en het is koud. Maar ik ben hier nu eenmaal. Enschede staat niet in mijn atlas de Wit, maar is wel een vestingstadje geweest. Op de kaart van Jacob van Deventer zie je een eivormig stadje met een binnen- en een buitengracht met twee stadspoorten, de Veldpoort en de Espoort. Nu zijn de grachten allang gedempt en de stadspoorten afgebroken. Wat eraan herinnert zijn de rondlopende straten, die oorspronkelijk de grachten vormden. De rooilijnen zijn grotendeels in tact gebleven.  In het plaveisel is de plaats van de Veldpoort zichtbaar gemaakt. Aan het bolwerk bij de Veldpoort herinnert  café “het Bolwerk”.  beter bekend is als het café waar de popgroep Normaal is opgericht. Op moderne manier wordt de vesting weergegeven in een fontein met beeldengroep op het plein voor het stadhuis. Ovaalvormig op verschillende niveaus.  En zo loop ik nat en koud door de straten van Enschede.

 

wandeling kijkduin

11 november 2015
track wandeling kijkduin

wandeling kijkduin

Een winderige grijze dag gisteren. Maar dat verhindert mijn vriendin en mij niet een wandeling te maken uit het boekje “Wandelen buiten de binnenstad van Den Haag”. De bus brengt ons naar het beginpunt, tenminste dat denken we, halte Kijkduin Strand. Maar dat blijkt een halte te vroeg. Dus even zoeken voor we op de route zitten. Op naar het Hemels gewelf, een kunstwerk in de duinen, een kunstmatige krater met in het midden een bank. Als je daarop ligt zou je de hemel ervaren als een koepel over de krater. Ik probeer het, maar kan de randen van de krater niet goed zien. Misschien iets voor een zonnige dag met wolkjes aan de hemel. Tegen de wind in, de kracht is zeker 7 Bft, we hangen voorover. De duinen zijn leeg, op het strand veel windsurfers en vliegers. Er is iets gebeurd, een ambulance rijdt met gillende sirenes. We kunnen niet zien wat. Nu landinwaarts, weg uit de wind. Dat is prettig. Niet fijn is vervolgens de 2 kilometer die we langs de drukke Haagweg en de Monsterseweg moeten lopen naar de ingang van de Van Leydenhof. De van Leydenhof maakt wel veel goed. Een prachtig begroeid duinbos. We zijn er in het verkeerde seizoen, in het voorjaar bloeien hier wilde hyacinten, lelietjes van dalen en salomonszegel. Nu is het nog een beetje gekleurd met herfstbladeren, die voor het grootste deel op de grond liggen. Het duinbos gaat over in een landschapspark dat hoort bij villa Ockenrode. We moeten een dicht rododendronbos passeren, maar daar is stevig de schaar ingezet. Grote takken liggen in bossen langs het pad. Het mooiste stuk van de wandeling hebben we gehad. Het laatste stuk gaat door de wijk Waldeck Noord, een 60er jaren nieuwbouwwijk met veel flats en het park Meer en Bos. Om de route wat op te fleuren lopen we langs twee kunstwerken en de kerk van Pastoor van Ast. Een modern ontwerp van Aldo van Eyck. We kunnen er niet in, maar van buiten ziet het er erg grijs uit. Hoort op die manier wel goed bij deze grijze dag. Als we uit Meer en Bos op de Machiel Vrijenhoeklaan komen, zien we bus 24 aankomen. We stappen meteen in. Daardoor missen we het eind, de Walk of Love om het vuurtorentje van Kijkduin. Hier kan je een tegeltje neer laten leggen met een bericht voor je geliefde.

bomenroute voorschoten

20 oktober 2015


Al enige tijd ligt het boekje “Bomenroute door het groene hart van Voorschoten” op het stapeltje te lopen wandelingen. Op deze mooie zondag, waarop ik geen afspraken heb, een aardige gelegenheid om die route eens te wandelen. De bomen kleuren al aardig. Hij begint bij het museum op de Voorstraat, in het oude hart van Voorschoten en loopt dan meteen richting Vlietwijk over het Ambachtspad. Nooit gezien dat daar een hollandse linde staat, geplant ter gelegenheid van de 50ste verjaardag van Beatrix. Later kom ik bij het raadhuis de Koningslinde tegen, ter ere van de troonsbestijging van Willem Alexander. Beide bomen tonen nog niet hun herfsttooi. En dat is bij de bomen in het eerste deel van de route – cipres, populier, valse christusboom en iep – ook niet het geval. Gelukkig zitten er bomen bij die prachtige herfstkleuren hebben, zoals de amberbomen in de Palestrinalaan en vlakbij mijn huis de moeraseiken in de Prinses Margrietlaan. Ook Voorschoten ontkomt niet aan vandalisme. In het Adegeestparkje moet bij de hopbeuk een zonnewijzer staan met een bord. Maar de zonnewijzer is vernield, en het bord ook.  Van de hopbeuk had ik nog nooit gehoord ,en ik kom er nog meer onbekende bomen tegen zoals hemelboom en slangenden. Maar gelukkig ook treurwilgen, paardenkastanje en zowaar ook een Ginkgo biloba in een tuin aan de van Wijngaardenlaan. Hij is niet zo groot als in de Leidse hortus, (zie een ouder blogbericht) maar net zo bijzonder. Uiteindelijk kom ik weer uit in de Voorstraat, met zijn lindes. Sommige al 200 jaar oud en andere nog geen 20. Een mooie afsluiting van een zondagse wandeling.

 

wandeling haarlem santpoort zuid

20 september 2015

Na dagen van regen een zonnige dag, die vrijdag 18 september. De dag dat we met oud collega’s op pad gaan. Deze keer wat dichter bij huis. We zijn met een klein groepje. Twee collega’s zijn ziek. En één heeft het veel te druk.  We starten in Haarlem, en na de koffie bij het Wachtlokaal  , lopen we via de binnenstad van Haarlem, langs brouwerij Jopen – helaas nog te vroeg op de ochtend voor een biertje – de stad uit. Via landgoed Duinlust – een klein pareltje in het nationaal Park Zuid-Kennemerduinen – komen we in het Middenduin. Het is hier vochtig, een nat stuk duingebied. Na de drukke Zeeweg overgestoken te hebben, zien we het bezoekerscentrum Zuid Kennemerland al liggen. Het is er druk, het terras zit vol. En kinderen spelen op de zandheuvel voor de ingang. We passeren hier even, kopen een kaart voor één van de zieke collega’s en lopen dan door,  weer door het bos, nu naar de plas ‘t Wed en vandaar, het blijft stijgen en dalen, naar de Vogelplas. Dit duinmeertje doet zijn naam eer aan. Hier zitten tientallen aalscholvers doodstil op dode takken in de plas. Het is intussen te winderig geworden om op de bank naar de vogels te kijken. Uiteindelijk bereiken we het uitkijkpunt Starrenberg. Dit is het punt waar we van de ene route – een wandeling van de wandelzoekpagina – op de andere route Santpoort Meerenburg (uit het boekje “te gek om los te lopen”) overstappen. Deze route leidt uiteindelijk naar het terrein van de voormalige psychiatrische inrichting Meer en Berg. Maar eerst zien we de Oosterplas. Toen ik hier met mijn vriendin was, lag het strandje vol met mensen en kinderen. Nu is er niemand te zien, behalve twee runderen. Bij Meer en Berg wordt nog meer gewerkt dan toen. Het is er een drukte en herrie van belang. Grote graafmachines zijn er bezig. Gauw doorgelopen naar het gezellige eetcafe Klein Centraal. Heerlijk gegeten.

 

wandeling oudewater gerard david

31 augustus 2015


In de Trouw van 22 augustus stond een artikel dat de binnenstad van Oudewater was omgetoverd tot een openluchtmuseum met replica’s van schilderijen van Gerard David. Oudewater bestaat 750 jaar en Gerard David, een Vlaamse primitief, is in Oudewater geboren. De dag is zonnig, heerlijk om in de buitenlucht schilderijen te bekijken van een schilder die ik helemaal niet ken. Via trein en bus sta ik in anderhalf uur in het centrum van Oudewater. De VVV naast de bekende heksenwaag heeft een klein boekje met een plattegrond. Op de terrassen op de Markt zitten al veel mensen, fietsers en wandelaars. Soms is het even zoeken naar de schilderijen, ze zijn op ware grootte nagemaakt. En sommige schilderijen zijn heel klein. Zo’n tentoonstelling in de open lucht is een aparte belevenis. Het leven in de stad gaat gewoon door. Boven een prachtig klein “Maria met kind” hangt uit een raampje een afvoerslang van een wasdroger. Het raampje is ongeveer net zo groot als het schilderijtje. Fietsen staan onder de “Transfiguratie van Christus”. Aan de haven zitten twee fietsers te lunchen zonder veel acht te slaan op de “Kruisiging”. Ik ben onder de indruk van de schilderijen. Een echte Vlaamse primitief, met veel christelijke thema’s. Heel fijn en precies geschilderd.

wandeling neurenberg rijkspartijdagengebied

21 augustus 2015

Op mijn vakantie in Neurenberg (begin augustus)  een dagje tweede wereldoorlog. In de ochtend met Richard naar het Justizpalast, waar de Neurenbergse Processen zijn gehouden. Neurenberg werd indertijd als plaats uitgekozen, niet alleen vanwege de symboliek: Neurenberg was een echte Nazi stad met de grootse Rijkspartijdagen en de Neurenbergse rassenwetten.  Maar ook praktisch, het Justizpalast was bij de geallieerde bombardementen niet ernstig verwoest en nog belangrijker: er lag een gevangenis pal achter.  Op de tweede verdieping is een tentoonstelling ingericht. Je krijgt er een audiotour bij. Grondig wordt uitgelegd hoe men gekomen is tot de processen. En ingewikkeld was dat wel met vier verschillende staten en nieuwe aanklachten die nog niet in wetten bestonden toen de misdaden begaan werden. Huiveringwekkend is  het het verhaal over Goering, tweede man achter Hitler. Verdoofd en zeer onder de drugs bij zijn gevangeneming. Door gedwongen afkicken werd hij helderder en scherper, en dus lastiger bij de processen. Een filmpje waarin hij brutaal de Amerikaanse aanklager Jackson tegenspreekt, zegt iets over het misdadige karakter van deze man. Iets achteraf wordt de film over de concentratiekampen vertoond die de geallieeerden gemaakt hadden bij de bevrijding van de verschillende kampen. Ik probeer me in te denken welke indruk die beelden – die toen natuurlijk nieuw waren – gegeven moeten hebben. En dan daarnaast de foto’s van de aangeklaagden die wegkijken of hun handen voor hun ogen houden. Eén verdieping lager ligt de gerechtszaal waar zich dit alles heeft afgespeeld. Hij is nog gedeeltelijk in de staat waarin hij toen was. Toen een staaltje van technisch kunnen, met simultaan vertalingen en continue filmopnamen.

‘s middags is Richard terug naar Wilma gegaan en heb ik een tram naar het gebied van de Rijkspartijdagen genomen. Op dit terrein, ongeveer twee keer zo groot als de binnenstad van Neurenberg, heeft de architect van Hitler, Albert Speer, zich uitgeleefd in een megalomane architectuur, die ik alleen in het Roemenië van Ceaucescu ben tegengekomen. Een giga grote congreshal, die nooit is afgebouwd, en waarin de Oostenrijkse architect Günther Domenig, diagonaal een glazen huis heeft gebouwd, waarin het documentatiecentrum is gevestigd. Het is er erg druk met bezoekers uit allerlei landen. Het thema van de tentoonstelling is Fascinatie en geweld, over oorzaken, samenhangen en gevolgen van de nazi-heerschappij en dan met name in verband met Neurenberg. De geschiedenis van de Rijkspartijdagen, de bouwwerken die hier zijn ontworpen en opgericht, de Neurenbergse rassenweten, de Neurenbergse processen en de moeizame omgang met de nazi architectuur na 1945.  Ik vind bijzonder het stuk waarin de massa fascinatie voor Hitler wordt uitgelegd, met o.a. foto’s waarin hij als een popster tussen zijn vrouwelijke aanhang zit.  Enigszins daas van alle informatie stap ik naar buiten. Dan is de wandeling door dit gebied een aardige afsluiting van deze dag. Je staat echt verbaasd van de grootte van wat er nog staat. De enorme “Grosse Strasse” waar die parades gehouden zijn, en het gigantische Zeppelinveld waar de toespraken donderend over de menigte galmden. Door de waterpartijen, de grasvelden en de bossen is het nu een recreatiegebied. Vele Neurenbergers zitten met hun kinderen langs het water, of eten een worst bij een van de kraampjes die her en der staan.