Berichttags ‘cultuur’

literaire wandeling haarlem

zaterdag 21 juni 2014

leeskring op pad in haarlem

Ik zit in een leesclub.  We komen zo eens in de twee maanden bij elkaar en bespreken dan een boek. We hebben geen regels, maken geen verslagen, we zijn een beetje anarchistisch. Eén van de leden woont in Haarlem. En waarom weet ik niet meer, maar hij zou een literaire wandeling uitzetten in Haarlem, want daar hebben zoveel schrijvers gewoond. Vandaag zijn we op pad gegaan. Het is een mix van (semi) literaire/culturele en persoonlijke plaatsen die we aandoen. We lopen langs het geboortehuis van Harry Mulisch, een grote villa in een sjieke wijk. Op de Grote Markt zien we het beeld van Laurensz. Coster, volgens de legende de uitvinder van de boekdrukkunst. Ook op de markt het Brinkmanpand, waar Willem Bilderdijk gewoond heeft, met daaronder de kelder waar de kunstenaarssocieteit Teisterbant zijn bijeenkomsten hield in de vorige eeuw. Godfried Bomans was daar de oprichter en voorzitter van. Zijn beeldje komen we even later tegen in een intiem parkje, dat een prachtig doorkijkje biedt op de Grote St. Bavokerk. Indrukwekkend is het beeld van Mari Andriessen “man voor het vuurpeloton” ter herinnering aan 15 gefusilleerden op de Dreef. Verder zien we talloze gevelstenen in de trant van “hier woonde Pieter Langendijk”. Aan het eind passeren we een pand aan het Spaarne met een gevelsteen uit 2002. Een gevelsteen met twee schilden met op de ene de letters MS en o.a. een microfoon en op de andere de letters KW en een molen. Niemand raadt wie in dit huis woont. Tot slot drinken we met zijn allen een biertje in Parkzicht. Een geslaagde wandeling!

 

 

 

luisterwandelingen schokland

maandag 16 september 2013

Ik heb een uitnodiging voor de opening van de tentoonstelling “Verzameldrift, bijzonder en bizar” in het museum Schokland. Lang geleden heb ik een keer het voormalige eiland Schokland rondgelopen. Het was oorspronkelijk een schiereiland, later een eiland, in 1859 op last van koning Willem III ontruimd vanwege het dreigend gevaar van verdwijnen in de golven en na de inpoldering onderdeel van de Noordoostpolder. Sinds 1995 staat het op de werelderfgoedlijst van Unesco, als een voorbeeld van  “the heroic, age-old struggle of the people of the Netherlands against the encroachment of the waters”. Ik ben benieuwd hoe het er nu uitziet. Mijn broer heeft wel zin om mee te gaan. Er zijn twee luisterwandelingen: routes met op bepaalde punten geluidsfragmenten die je via je smartphone kan afspelen. We starten in de Middelbuurt, waar het museum, een kerkje en een restaurant is. Eén van de vier terpjes op het eiland. De fragementen zijn grappig en informatief. Het is een hard en armoedig leven geweest in de 19e eeuw. En soms – zoals bij de vuurtoren – ook heel geisoleerd. Aan de noordkant heeft een haventje gelegen. Daar is met palen en een vijver iets teruggebracht van hoe het er daar vroeger uitgezien moet hebben. Een bruidspaar heeft dit uitgekozen voor een fotoshoot.
We zijn ruim op tijd voor de opening van de tentoonstelling. Midas Dekker houdt de openingsspeech. Die is geestig. Vier dingen zijn essentieel voor de mens: eten, slapen, neuken en verzamelen. En verzamelen is daarvan de meest essentiele. Geen kind laat in de herfst kastanjes liggen. Elk kind verzamelt iets. Grappige en bizarre verzamelingen zijn op de tentoonstelling bijeengebracht: eendekoppen op stokjes, penisbotjes in alle soorten en maten, hardstenen pijpjes. Van een achttal kunstenaars  hangt werk dat op een of andere manier iets doet met verzamelen.  Mooi vind ik de aquarellen van Agnes van Gelder van de vlinderverzamelingen van haar vader. Zij voegt in haar werk iets toe. Je ziet niet alleen de vlinderdoos met opgeprikte vlinders, maar ook hoe dat eruit ziet door twee glazen flessen. Tot eind januari 2014 kun je er nog gaan kijken.

 

 

orgeltocht bennebroek hillegom lisse

zondag 4 augustus 2013

route orgeltocht bennebroek, hillegom, lisse

Op een stralend zonnige dag met Hans richting Bennebroek. Niet op de fiets, omdat we dan allebei apart bijna 30 km zouden moeten fietsen voordat we elkaar zouden tegenkomen. En dat is een beetje ongezellig. Het is alweer de 293ste tocht die de orgelwerkgroep Noord-Holland organiseert. Het format is al jaren hetzelfde. Drie kerken, één organist die in de kerk een praatje houdt en op de verschillende orgels daarop passende muziek laat horen en een trouwe schare van bezoekers. De sfeer is informeel. Er wordt gefotografeerd, gefilmd en muziek opgenomen. De eerste twee kerken zijn modern met nieuw orgels. Het eerste gereformeerde kerkje in Bennebroek is in 1983 gebouwd, omdat de oude kerk was afgebrand. Vooraan staat het orgel. Gerrie Meijers is vandaag de organist. Zij begint altijd haar praatje met een gedicht en dat is nu het Noordhollands volkslied. Pas in 1950 gecomponeerd – googlelend kom ik er achter dat in dezelfde tijd ook een zuidhollands volkslied gemaakt is, waar komt al dat nationalisme of moet ik zeggen provincialisme vandaan? De tweede kerk in Hillegom, die ook in 1983 gebouwd is omdat de oude kerk is afgebrand, heet de Hoeksteen en is van de gereformeerde gemeente. Hij heeft een bijzonder bovenraam, waaronder glazen buizen hangen, die het licht als stralen verspreiden over de muur, waaraan een eenvoudig berkenhouten kruis hangt. Dat geeft een soms  hemels effect. Ook hier staat het orgel vooraan. De organist zit dus vol in het zicht van de aanwezigen. Je kan goed zien hoe de klanken van het orgel gemaakt worden. De organiste speelt een prachtig programma van Bach en enkele Italiaanse stukjes van anonymi.
De laatste kerk staat in Lisse en is de RK St. Agatha kerk. Zo’n kerk uit het eind van de 19e eeuw  in eclectische stijl van een leerling van Cuypers. Een groot gebouw. Hoeveel katholieken zouden hier zondags zitten? Het Adema-orgel, tradioneel aan de achterkant van de kerk, hoog boven de kerkgangers. Aan weerszijden de pijpen, met de speeltafel in het midden. Hier kan de organiste uithalen met een geheel Frans programma. Vooral het Choral van Franck en de Litanies van Jéhan Alain vind ik mooi klinken.

monet in zaandam

maandag 1 april 2013

Monet in Zaandam. Door het fietsen van de routes  “Fietsen rond de wereld in Nederland” kwam ik hem tegen. Ik bestelde het boekje “1871, Monet in Zaandam“. Dat belooft een wandeling, maar geeft alleen een kaart met daarop in willekeurige volgorde de plaatsen die Monet geschilderd heeft. Een goede oefening om met de software van de GPS een wandelroute uit te zetten. Eerste Paasdag, het is koud, maar droog en zonnig. Ik start bij het station. Een jaar heb ik in Zaandam gewerkt. Dus ik denk dat ik het hier wel ken.  De plek is  onherkenbaar veranderd. Hoge gebouwen in de stijl van de Zaanse huizen en de Gedempte Gracht weer opengegraven. Je kan van mening verschillen over de architectuur. Ik vind het centrum er erg door opgeknapt. De wandeling die ik uitgezet heb maakt eerst een lus naar het zuiden, langs de Voorzaan. Bij de Haven probeer ik me voor te stellen dat Monet hier gezeten heeft (1). Het is er nu veel steniger en veel minder bootjes op het water. Bij de Zuiddijk (8) is een stuk gedempt, waar de huizen eens aan het water stonden is nu een saai parkeerterrein. Met mijn neus in de zon loop ik de Zuiddijk af en kom via de Bleekerlaan weer aan het water. Hier in de buurt heeft de molen Het Oosterkattegat gestaan (2). Via de Den Uylbrug loop ik aan de andere kant terug. Halverwege staat een beeld waarbij je je afvraagt wat die man aan het doen is. Dat blijkt een houtwerker te zijn, gemaakt door Miletic. En blijkens het bord ernaast heeft het een bewogen geschiedenis. Opdracht van het gemeentebestuur, maar vervolgens geweigerd. En uiteindelijk dankzij een actie van de bevolking toch geplaatst.  Vlak voor ik weer bij de Dam ben, loop ik langs het Blauwe Huis (7) dat allang niet meer blauw is. Ernaast is op een braakliggend stuk grond een moestuin gemaakt, de moestuin van Monet. Geïnspireerd door het kookboek “Claude Monet, schilder en fijnproever”. Vanaf de Dam begint de tweede lus naar het noorden. Dat is eerst een beetje saai, omdat de route niet langs het water kan lopen, maar door een oninteressante winkelstraat. Dat wordt beter als ik de Parkstraat kan inslaan, met op de hoek een oude hervormde kerk, de Bullekerk, zo genoemd omdat hier een man en zwangere vrouw door een stier op de horens zijn genomen en dat niet hebben overleefd.  De straat heeft aardige geveltjes, aan het eind een watertje. Hier moet volgens het boekje “de molens in het Westzijderveld” ontstaan zijn. Nu ligt er een parkje, dat met een weidse naam “Volkspark” heet. Terug maar weer naar de Zaan. Bij de Prins Bernhardbrug kun je aan de overzijde het Zaanse huis aan de Oostzijde zien, geschilderd door Monet als “Huizen aan de Achterzaan” (16).  Ik loop door tot de Willem Alexanderbrug. Hier is het verschil heel groot, tussen de Zaan bij Zaandam nu en de Zaan bij Zaandam van Monet (15). Dicht langs de Zaan kan ik teruglopen naar de Dam, aan het eind langs nieuwe hoogbouw zelfs over een vlonder in de Zaan. Tot slot bekijk ik de “Tuinhuizen aan de Achterzaan” (3). Een leuk initiatief van de Stichting Monet in Zaandam.

wandeling oude joodse kerkhof wroclaw

vrijdag 15 maart 2013

6 maart 2013. Na het ontbijt met tram 9, die vlak bij ons hotel stopt, naar het oude Joodse kerkhof, dat ten zuiden van de binnenstad ligt. We stappen een halte te ver uit, blijkt later. Om het kerkhof is een dichte stenen muur. We lopen helemaal om het kerkhof heen. Mijn vriendin vraagt nog aan een mevrouw waar de ingang is, en die vertelt dat het kerkhof gesloten is. Mijn vriendin in mineur. Ik geloof het niet en we lopen gewoon door. Ergens moet toch een toegangshek zijn. Dan zien we daar wel of het open of dicht is. En inderdaad, helemaal aan de andere kant is een hek met een kassa. We kunnen erin. Het kerkhof is heel groot, wordt wel een beetje onderhouden, de ergste bebossing wordt weggekapt, bij de kassa snort een houtkacheltje op dat hout. Maar in de zomer zitten er kennelijk veel vogels, want de meeste graven zitten vol vogelpoep. Toch is het heel indrukwekkend. De tekst in onze Literarische Reiseführer Breslau is waar: “Dat Breslau een Duitse stad was, ziet men nu – wat een bittere ironie van de geschiedenis – nergens duidelijker dan op het joodse kerkhof. Op de meer dan 15.000 grafstenen vind men naast hebreeuwse teksten vooral Duitse opschriften, met talrijke literaire citaten van Goethe of Lessing.”  De joodse gemeenschap in Breslau was beïnvloed door  Haskala, een verlichtingsbeweging die gericht was op  assimilatie met de andere bevolking. Het kerkhof is gesticht in het midden van de 19 eeuw en er is tot 1942 begraven.  Toen is het kerkhof door de Nazi’s gesloten. Eind februari 1945 lag het in de vuurlinie van de gevechten om de vesting Breslau. Op talrijke graven zie je daar nog sporen van. Daarna is het lange tijd aan zijn lot overgelaten. Pas in de 80er jaren is men begonnen met het opknappen en heeft het kerkhof de status van museum voor grafarchitectuur gekregen. Dat de tuin er toen beter uitzag dan nu laten de talrijke foto’s zien in het informatieboekje  dat je kan kopen bij de kassa. Kennelijk is er nu onvoldoende geld om het kerkhof goed te onderhouden. Er liggen talrijke bekende mensen. Wij staan even stil bij de graven van de ouders van Edith Stein, Siegfried Stein, haar vroeg overleden vader, en Auguste Stein, haar moeder.

wandeling en waterdagen enkhuizen

zondag 5 augustus 2012

Anderhalve dag doorgebracht in Enkhuizen. Vrienden van ons wonen daar in de historische binnenstad in een schitterend monumentaal pand. Ik slaap in de bedstee. Een wandeling gemaakt over de dijk tot de historische vuurtoren de Ven. Een van de oudste vuurtorens van Nederland. In 1699 gebouwd om de schepen te geleiden naar de haven van Amsterdam, samen met de vuurtorens van Marken en Durgerdam. Maar die staan er niet meer. Op een van de kleine grachten is ‘s avonds een concert met licht klassiek repertoire, o.a. Oblivion van Piazzolla. Een stuk dat ik probeer in te studeren op de accordeon. Natuurlijk valt nog er een regenbui. Deze zomer blijft het kwakkelen met het weer.

Op zaterdag een wandeling gemaakt door het oude centrum. Er is veel bewaard. Van mijn vriendin krijg ik uitgelegd dat er een vissersdeel is, meer stedelijk, dicht bebouwd met havens en als kerk de Zuiderkerk (die zou open zijn, maar dat is hij niet. Dus de bijzondere plafondschilderingen uit de 15e eeuw met voorstellingen uit de biblia pauperum houd ik nog te goed) en een boerendeel, minder dicht bebouwd, waar nog (restanten van) boerderijen te zien zijn. We lopen op de oude vestingwallen, tussen hoge bomen, en met uitzicht op de omringende weiden. Terug aan het IJsselmeer bekijken we nog het Snouck-Van Loosenpark, een park met fraaie sociale woningen gebouwd in 1897. De huizen worden nog steeds verhuurd voor sociale huren. Maar dan worden we gelokt door de klanken van de verschillende shantykoren die her en der staan te zingen.

cultuurhistorische fietstocht duinen wassenaar

donderdag 28 juni 2012

Wat Jan al van plan was, heb ik nu eindelijk gedaan. Een nieuwe GPS gekocht, een Etrex 30. Met een boekje erbij (GPS-wijzer van Reitsma en Verbeek), want zo van het apparaat leer ik het niet. Eerst wat geoefend in het park voor de deur, gadegeslagen door verschillende buren bleek later. En vervolgens heb ik een route van Dunea (waterbedrijf) door de duinen van Katwijk, Wassenaar en Den Haag uitgezet in een route. Vandaag die route gereden. Prachtig weer, een beetje dreigend en drukkend. Het blijft droog. Het gaat best goed. Eerst naar Wassenaar, langs de Horsten. Dwars door het winkelcentrum van Wassenaar waar allerlei mensen lekker op terrasjes zitten met een kopje koffie. Even buiten Wassenaar pik ik de route op. Hij gaat in een soort achtvorm eerst door de duinen naar Katwijk. Van Katwijk terug naar Wassenaar is niet het mooiste stuk. Gaat over het fietspad langs de Wassenaarseweg. En er waren veel auto’s. Maar daarna gaat het gelukkig weer echt door de duinen. Meijendel is echt prachtig, heel groen. En overal bloeiende lange gele koningskaarsen en hele velden paars slangenkruid. Bij de Waalsdorpervlakte kleuren de open stukken roestbruin door een klein soort zuring. Onwillekeurig denk je dan aan al dat bloed dat hier vergoten is. Het weer wordt nu dreigend, maar afgezien van een paar druppen, regent het niet. Met een grote bocht langs de watertoren van Scheveningen kom je weer terug in Meijendel. Het is rustig bij de boerderij, die lees ik, op initiatief van Willem I gesticht is. De villawijken van Wassenaar zijn dan snel bereikt. Nu even kijken of ik naar huis kan navigeren. Ik heb een waypoint Huis gemaakt. En zowaar, dat lukt ook.

Tripcomputer (dat zit er tegenwoordig ook op): 54,04 km. reistijd: 3.15 uur tijd gestopt: 1.06 max. snelheid: 30.5 km gem. snelheid: 16.6 km totaal gem.: 12.4 km.

fietstocht voorschoten – rotterdam – operadagen

maandag 28 mei 2012


Samen met mijn neef Jan en zijn vriendin Marieke naar de operadagen in Rotterdam. We bezoeken dan Stad van Verlangen. Opera op verschillende plaatsen in Rotterdam Zuid. Dit jaar op de Wilhelminapier en op Katendrecht. Het motto is toekomst. Volgens de folder: “futuristische scenes, waarin de breekbare menselijke operastem de confrontatie aangaat met de mogelijkheden van de techniek”. Het is schitterend weer, 25 graden. Ik ga op de fiets naar Rotterdam. Voor het eerst met de nieuwe GPS. Van de fietsrouteplanner heb ik een recreatieve GPS track gedownload. voor de zekerheid ook maar geprint. En dat is een goede beslissing, want ik zie de route niet op de GPS. Het is Pinksteren, veel mensen onderweg. Bij kasteel Duivenvoorde probeert een moedergans haar kleintjes op de kant te laten klimmen. Bij Stompwijk zitten zeker drie grutto’s onbedaarlijk te piepen op een kaal gemaaid veld. En bij Pijnacker probeert een ruiter haar paard door het water te leiden. De tocht leidt langs de Zweth, met een heel smal paadje. Ik moet, omdat ik aan de landkant rijdt ettelijke keren het gras in. Uiteindelijk bereik ik na 2 km. het plaatsje Zweth. Vandaar is het niet ver meer naar Rotterdam. Na een heerlijk maal (asperges met geitenkaas) op een zonovergoten balkon bij Jan en Marieke, fietsen we gedrieën naar de Wilhelminapier. Er is alweer een heel hoog gebouw in aanbouw. We lopen van het Luxortheater met koptelefoons over de nieuwe brug naar Katendrecht. De terraszitters bij de vele horeca-gelegenheden bekijken ons met gelach. We horen zowel in het Luxor als op Katendrecht fraaie combinaties van stem en techniek. In de zwoele zomeravond lopen we terug naar de fietsen.

Ginkgo, Goethe en Marianne von Willemer

maandag 14 november 2011

In de Trouw van zaterdag staat een stukje over de ginkgo. Dat artikel trof mij, omdat daarin geschreven staat dat Goethe een liefdesgedicht  heeft geschreven voor Marianne von Willemer met de gingko als thema. Marianne von Willemer ken ik. Wij zijn haar tegengekomen op onze laatste fietstocht. In Linz hangt aan de muur van een apotheek een plaquette met haar afbeelding.( http://www.europesefietstochten.nl/weblog/2009/09/11/linz/). Zij heeft gedichten geschreven die Goethe onder zijn eigen naam heeft gepubliceerd. In de Leidse hortus botanicus staat zo’n boom. De lichtfrisse zonnige zondagochtend nodigt uit om die boom eens goed te gaan bekijken. En ja, hij is prachtig, de boom. Onder de klanken van een fanfare, die even verderop staat te spelen vanwege het muziek in het museumweekend, bekijk ik de boom van alle kanten. Het is een mannelijke boom met een vrouwelijke ent. De meeste blaadjes zijn geel gekleurd. Met de zon erop een vurige boom. Ik mijmer bij de grove stam over de oude Goethe die zo in vuur en vlam stond voor de heel jonge Marianne, dat hij dit gedicht schreef:

Gingo biloba
Zie dit kleinood in mijn gaarde
boomblad uit de oriënt
siert met zijn geheime waarde
ingewijden welbekend

Leeft het als een enkel wezen
innerlijk in twee gedeeld?
of vormt het juist het uitgelezen
tweetal één herkenbaar beeld?

Langzaam rijpende ideeën
werpen op die vragen licht
Voel je niet dat ik in tweeën
eenling ben in mijn gedicht?

En ik denk aan Jan…