Berichttags ‘tentoonstelling’

helmond wandeling en de stijl

dinsdag 25 juli 2017


Helmond, ik was er nog nooit geweest. In het museum daar is een tentoonstelling in het kader van 100 jaar de Stijl: “Werk voor een betere wereld”. Dus op naar Helmond. De aankomst op station Helmond is een verrassing. Prachtig vormgegeven station en stationsplein met mooie architectuur leid je de stad in. Het museum is al net zo’n ontdekking. Een Italiaans architect heeft het voormalige gebied van de machinefabriek Begemann vormgegeven met appartementen, het museum, de gemeentelijke stadswinkel en een bioscoop. In een ronde vorm met veel groenelementen, Boscotondo, wat letterlijk rond bos betekent.

Museum Helmond heeft een eigen verzameling op het thema Mens en Werk.  Het thema “Werk voor een betere wereld” is meer leidend voor de tentoonstelling dan De Stijl. Er hangen werken van schilders die tot de Stijl behoren, of erdoor beïnvloed zijn, zoals Bart van der Leck, Peter Alma, Chris Beekman, Johan van Hell, Lou Loeber, maar ook schilders die geen binding hebben met De Stijl, zoals Anneke van der Feer, Harmen Meurs en Louis Schrikkel.  En er zijn Nederlandse en Russische affiches. Het laat de tijd zien van kunstenaars die kunst maken voor arbeiders, de strijd en het zware leven van arbeiders laten zien. Al met al een mooi vormgegeven tentoonstelling die een goed beeld geeft van geëngageerde kunst tussen de twee wereldoorlogen. Ik ben benieuwd hoeveel kijkers deze tentoonstelling getrokken heeft, want druk is het niet.

Daarna ga ik op zoek naar de stad Helmond. Ik  haal een stadswandeling bij de VVV, die ook al in zo’n mooi gebouw zit, samen met de bibliotheek. En lees dat Helmond vroeger beschermd werd door wallen en vier stadspoorten. Hé, een vestingstad, die niet in mijn atlas de Wit staat. Daar moet ik meer van weten. Eerst maar eens deze wandeling lopen. Wat opvalt is dat er erg veel is afgebroken in de loop van de tijd. Op de Markt, toch het oudste deel van Helmond, staat nog één oud huis “het huis met de luts” uit de 16e eeuw. En aan het kanaal staat het kasteel van Helmond, een oude waterburcht, die in de 20e eeuw heel grondig is verbouwd tot stadhuis van Helmond. Verder zijn er alleen nog gebouwen uit eind 19e eeuw over. Maar daar staat wel wat tegenover. Niet alleen nieuwe architectuur, die er mag zijn, er is ook veel werk gemaakt van de openbare ruimte. Mooie bestrating, veel banken, veel beeldende kunst en ook her en der literatuur. Zo staat er bij het pand van het voormalige kantongerecht uit 1906 een serie stenen palen in de rondte. Nog twee verrassingen: de Vlisco, een bedrijf dat kleurrijke stoffen maakt. Er is een outlet waar je de stoffen kan bekijken. Echt bijzonder om deze Afrikaanse prints hier te vinden. En de voormalige cacaofabriek aan het kanaal, nu verbouwd tot cultureel centrum, met daarin o.a. een filmhuis, een poppodium en een restaurant. Tegenover het gebouw ligt een gerestaureerde kraanbaan.

Ik ga zeker nog een keer terug naar Helmond, is het niet voor de vestingwandeling, dan toch zeker voor een wandeling door hun nieuwe architectuur in hun vinexwijk Brandevoort.

rietveldwandeling bergeijk

woensdag 19 juli 2017


Bergeijk kende ik alleen van kampeervakanties met mijn zus op camping de Paal. Dat Bergeijk  ook een centrum van goede smaak is, voorheen de Ploegstoffen maakte, de Spectrum meubelen en bovendien een paar pareltjes van architect Rietveld bezit en een aantal tuinen aangelegd door Mien Ruys wist ik niet. Vandaag op pad om dat te bekijken. Het begint al goed. Bij station Voorschoten staat een heuse barista met heerlijke koffie. “Ja, normaal sta ik bij scholen in Wassenaar, nu is het vakantie en iemand wees me op dit station.” “Nou, doet u mij maar een cappuccino!”. In Bergeijk loop ik eerst door de tuinen, aangelegd door Mien Ruys, naar het fabriekscomplex. Het heeft jaren leeg gestaan, toen de Ploeg eruit ging, maar is afgelopen jaar geheel gerestaureerd en nu zit Bruns erin. Dat is een bedrijf dat zich bezighoudt met de inrichting van tentoonstellingen. Een klein deel is toegankelijk, en daar is een tentoonstelling van hedendaags design. Een enthousiaste vrijwilliger van de stichting Rietveld en Ruys ontvangt mij en geeft een korte inleiding op dit pand. Ze vertelt dat bij de restauratie van het pand een jonge ontwerper is ingeschakeld: Aart van Asseldonk. (Zie zijn site voor wat hij maakt.) Bij de vormgeving van de tentoonstelling is hij uitgegaan van een salontafeltje van Rietveld, de rode ronde voet komt terug in een groot rood rond kleed, de gele ondersteuning van het tafelblad in een enorme gele kast waarop stoelen staan, en het zwarte tafelblad als een zwart plateau, waarop meubels en kasten staan.  Uiteraard is er de rood/geel/blauwe stoel van Rietveld, maar ook op zijn stijl geïnspireerde andere stoelen, tafels en kasten. En er staan enige voorwerpen van Van Asseldonk, o.a. een houten klok met houtworm en de bonte knaagkever erin. Die klok gaat maar 80 jaar mee.  Weer buiten loop ik naar een bungalow die even verderop ligt, in het bos. Ontworpen door Rietveld en volgens de folder in verrassend ongeschonden staat. Je kan er niet echt dichtbij komen om dat te zien, en de tuin, die is aangelegd door Mien Ruys is totaal verwilderd. Terug maar weer langs het opgeschoten maisveld. Op mijn smartphone heb ik de app Wandel in Bergeijk gedownload. Maar mijn gsm wil niet erg de filmpjes starten die bij de verschillende nummers horen. De wandeling bevat namelijk ook info over architectuur die er niet (meer) is. Dan maar via de papieren folder. Mooi zijn in ieder geval de klok en de abri van Rietveld en de beelden- en bloementuin vlakbij de VVV, ontworpen door buro Mien Ruys. Daarin staat een glazen kas met jurken gemaakt van ploegstoffen.  Ik maak nog een rondje in het centrum van Bergeijk, drink een kopje koffie op het terras van het streekrestaurant de Hofkaemer. En zwicht voor  de aankoop van de twee speciaalbiertjes van de Leckere in Mondriaangeschenkverpakking. In de abri van Rietveld wacht ik op de bus terug naar Eindhoven.

 

p.s. ik vind op internet een filmpje in de serie America first. Geeft een goed beeld van Bergeijk en de Stijl.

wandeling de stijl in leiden

zondag 11 juni 2017


Het jaar 2017 is het jaar waarin herdacht wordt dat de Stijl 100 jaar geleden opgericht werd door Theo van Doesburg. Die woonde en werkte toen in Leiden. In 1999 wijdde de Lakenhal een grote tentoonstelling aan “De dageraad van de moderne kunst”. Daarin was ook aandacht voor van Van Doesburg. De Lakenhal is nu gesloten, vanwege een ingrijpende verbouwing. Maar Leiden heeft toch besloten mee te doen aan de landelijke herdenking van de Stijl. Er is een wandeling uitgezet in de binnenstad (“Wandeling in Stijl, de geboorte van de moderne kunst in Leiden”, uitgave van ProKwadraat-Groepswijzer.nl), op het Pieterskerkhof staan Kunstblokken, beschilderd door hedendaagse kunstenaars, die zich hebben laten inspireren door de Stijl, en op de Hooglandse Kerkgracht staat de jaarlijkse openluchtexpositie “Beelden in Leiden” ook in het teken van de Stijl. Op een mooie zondag wandel ik van het station naar de Beestenmarkt, waarom de wandeling hier begint, weet ik niet. Wellicht omdat het Kort Galgewater dichtbij is. En daar had Theo van Doesburg op nr. 3 zijn atelier. Hij keek uit op de Blauwpoortsbrug, die hij in verschillende mate van abstractie heeft geschilderd. De route voert verder langs Ars Aemula, de tekenschool, die toen geen rol speelde bij de nieuwe kunststroming, naar het Pieterskerkhof. Sommige kunstblokken zijn heel fraai beschilderd. De link met de Stijl is losjes. Alle kleuren worden gebruikt, niet alleen het rood, blauw en geel. En er zijn ook wervelende lijnen, soms zelfs met diepte. De combinatie met het zonlicht dat schaduwen van de bladeren van de bomen projecteert op de blokken is bijzonder. Ik loop nog even naar het Gerecht, omdat daar volgens een artikel in het Leids Dagblad een maquette moet staan van Maison d’Artiste, in 1923 ontworpen door van Doesburg en architect Cor van Eesteren. Het huis is nooit gebouwd. Architectuurstudenten uit Delft hebben het nu op een schaal van 1:5 gebouwd. Als het in het echt gebouwd zou zijn, wat het een gigantisch huis geworden van 20 bij 20 meter. Het lijkt wel een beetje op het Rietveldhuis in Utrecht.
De Vergulden Turk op de Breestraat was in 1916 nog een restaurant. Daar heeft Van Doesburg een lezing gehouden over moderne kunst en de vereniging de Sphinx die hij daarvoor heeft opgericht. Nu staat het pand leeg, V&D is eruit  en de nieuwe huurder Hudsons Bay is er nog niet ingetrokken. En op de straat erachter, Aalmarkt 3, daar zat de drukkerij P.J. Jansen, waar het tijdschrift de Stijl gedrukt werd. De lichtreclame hangt er nog, er zit nu een stadsbrouwerij in.
De beelden op de Hooglandse Kerkgracht vind ik wat tegenvallen. Een vernielde rietveldstoel, een soort galg, een pyramide met planten en een stellage met houtjes en gipsen handjes. Dit laatste kunstwerk was door vandalen kapot gemaakt, maar weer hersteld.

weissenbruchwandeling culemborg

woensdag 30 november 2016
route wandeling weissenbruch in culemborg

weissenbruchwandeling in culemborg

 

In Teylersmuseum is een tentoonstelling van Jan Weissenbruch (van 10 september tot 8 januari 2017). Een 19e eeuwse schilder die veel stadsgezichten geschilderd en getekend heeft. Voor Culemborg had hij een bijzondere voorliefde. Op de tentoonstelling is een aparte hoek helemaal gewijd aan Culemborg.  Het Elisabethweeshuis Museum heeft een wandeling uitgezet in Culemborg. Op de plaatsen waar Weissenbruch afbeeldingen heeft gemaakt, staan informatieborden met het schilderij. In de folder van het museum staat de wandeling op een wat onduidelijke historische kaart, waar het noorden in het westen ligt. Ik loop de wandeling met mijn zus en gelukkig heeft mijn zwager op een moderne plattegrond de wandeling getekend. En dat werkt, we vinden makkelijk alle borden. Veel is verdwenen, en soms is ook niet duidelijk wat Weissenbruch heeft veranderd. Maar boeiend is het zeker. Van het stadhuis tekende hij niet de mooie gevel, maar een binnenplaats aan de zijkant. Nu staat daar een huis voor. Dat is even puzzelen hoe je moet kijken.  De twee prachtige stadspoorten, de Zandpoort en de Goilberdingerpoort zijn weg, en zo grondig dat je maar met moeite kunt voorstellen dat ze er gestaan hebben. Maar de Binnenpoort staat er nog en de rooilijnen van de Everwijnstraat liggen er nog net zo. Heel bijzonder vind ik de Waltoren, die tegen een huis aanstaat. De waltoren is verdwenen, maar het huis staat er nog. En dat blijkt het huis te zijn, waar vrienden van mij jaren hebben gewoond. Ik ben benieuwd of zij geweten hebben dat hun huis staat op een schilderij van Weissenbruch.

 

wandeling enschede

zondag 22 november 2015

In Enschede is het tweede deel van de tentoonstelling over  Turner. Op deze natte en koude november zaterdag trek ik naar Enschede. De NS werkt niet helemaal mee. Later dan gepland sta ik op station Enschede. Het museum ligt ten noorden van het station, te bereiken via een mooie laan, waar zowel de stoep als de straat met grijze langwerpige natuurstenen zijn geplaveid. Aan weerszijden grote villa’s. Het museum ziet eruit als een klein kasteeltje, maar het blijkt in 1929 als museum gebouwd te zijn op initiatief en één van de Twenthse textielbaronnen, J.B. van Heek. De opzet van de tentoonstelling is hetzelfde als in Zwolle, twee thema’s, hier Water en Vuur, met schilderijen van Turner en anderen die of hetzelfde thema behandelen, of door wie Turner geinspireerd was. Bijzonder is dat er twee schetsboekjes van Turner liggen. Een aantal schetsen is zichtbaar gemaakt op een beeldscherm, waaronder een paar van het oude Rotterdam.  Na anderhalf uur loop ik terug naar het station. Hier vangt de stadswandeling aan. Zal ik het doen? Het regent zachtjes en het is koud. Maar ik ben hier nu eenmaal. Enschede staat niet in mijn atlas de Wit, maar is wel een vestingstadje geweest. Op de kaart van Jacob van Deventer zie je een eivormig stadje met een binnen- en een buitengracht met twee stadspoorten, de Veldpoort en de Espoort. Nu zijn de grachten allang gedempt en de stadspoorten afgebroken. Wat eraan herinnert zijn de rondlopende straten, die oorspronkelijk de grachten vormden. De rooilijnen zijn grotendeels in tact gebleven.  In het plaveisel is de plaats van de Veldpoort zichtbaar gemaakt. Aan het bolwerk bij de Veldpoort herinnert  café “het Bolwerk”.  beter bekend is als het café waar de popgroep Normaal is opgericht. Op moderne manier wordt de vesting weergegeven in een fontein met beeldengroep op het plein voor het stadhuis. Ovaalvormig op verschillende niveaus.  En zo loop ik nat en koud door de straten van Enschede.

 

rondje oss

zondag 3 maart 2013

Het laatste Kunstschrift gaat over Piet Meiners, een vergeten kunstenaar uit de Amsterdamse School. Het museum Jan Cunen in Oss heeft een tentoonstelling ingericht over hem. Leuk, ik ben nog nooit in Oss geweest. Van internet download ik een wandeling “Rondje Oss” geheten. En ik ga op pad. Volgens “rondje Oss” is Oss op het eerste gezicht een vrij jonge moderne woonplaats, maar gaat de geschiedenis ver terug. Oss heeft stadsrechten gekregen eind 14e eeuw. Had in de 15e eeuw een omwalling met grachten, twee stadspoorten en een kasteel. En op het kruispunt van handelswegen – de Heuvel in het centrum van de stad –  een wekelijkse markt. Hoewel geplaagd door oorlogen en een grote stadsbrand in de volgende eeuwen herstelt Oss halverwege de 18e eeuw. Een nieuw stadhuis op de Heuvel (dat er inmiddels ook niet meer staat), nieuwe molens. Oss wordt centrum van de boterhandel. De industriele revolutie van de 19e eeuw zorgt voor veel slopen en bouwen in de stad. Weg met de omwalling, de poorten en de grachten. Grote fabriekscomplexen (Jurgens, margarine) ontstaan. Inmiddels zijn die ook grotendeels gesloopt. Soms is daar aardige nieuwbouw voor in de plaats gekomen, maar heel vaak niet.
De wandeling voert dus langs vele gebouwen die er niet meer zijn. In het plaveisel is middels grote punaises zichtbaar gemaakt waar de omwalling heeft gelopen. En de omtrek van het oude kasteel is met witte beschildering op het parkeerterrein zichtbaar gemaakt. In de verzakte grafsteen bij de monumentale grafzerken van de familie Jurgens zag ik een metafoor voor het historisch erfgoed in Oss. De nauwe doorgang “t Gengske”, een oud kerkenpad naar een schuilkerk, is desolaat,  alle panden staan leeg. De glasplaat bij het voormalige kasteel, waardoorheen je oude stenen van een toren zou kunnen zien, is geheel groen uitgeslagen. Maar het museum Jan Cunen, aan het eind van de wandeling, maakt veel goed. Een schitterend pand uit eind 19e eeuw, gebouwd voor een telg van de Jurgensfamilie. Gek genoeg, of misschien wel kenmerkend, is dat op de site van het museum met geen woord gerept wordt over het historische karakter van het gebouw.  Binnen heb ik genoten van de verstilde schilderijen van Piet Meiners. Maar van ook de confronterende foto’s van hutjes van illegalen bij Calais van Henk Wiltschut, en de nieuwe muurschilderingen “Pizzeria Vasari” vol verwijzingen naar schilders van Gijs Frieling in de Trouwzaal van het museum.

tentoonstelling lipchitz in scheveningen

dinsdag 27 maart 2012


Zondag nog steeds mooi weer. Met de fiets door de duinen naar Scheveningen naar het museum Beelden aan zee. Daar is een tentoonstelling van Lipchitz. Ik houd van zijn beelden. Als middelbare scholier zag ik ze al in het beeldenpark van Kröller-Muller en museum Middelheim in België (excursies van de vereniging tot bevordering van het aesthetisch element in het voortgezet onderwijs in 1968 en ’69). Toen we in 2007 in Litouwen fietsten, zijn we speciaal in Druskininkai naar het geboortehuis van Lipchitz op zoek gegaan. We vonden het. Maar het was gesloten wegens renovatie. Nu is er een goede gelegenheid om de beelden uit de collectie van het Israel Museum in Jerusalem hier te bekijken. Het meest ben ik onder de indruk van de vroege beelden uit zijn kubistische tijd. Maar ook de buste van Gertrud Stein kan mij bekoren. Aan het slot ga ik op zoek naar het beeld van Antoine Berghs (=) passage. Het dagblad Trouw besteedt er aandacht aan in het kader van hun serie Kunstwerken uit het Depot. Ik vind het achter een gordijn. Daar staat het gladde witte ranke beeld, met een lamp erop, zodat op de wand ertegenover een zwaan zichtbaar is. Een totaal andere uitstraling dan de beelden van Lipchitz. Etherischer, esthetischer. Ik heb voldoende energie opgedaan om de fietstocht te vervolgen naar Schiedam. Om daar met mijn moeder haar verjaardag te vieren.

schilders aan zee

dinsdag 28 februari 2012

Aan de Noordzeeroute die Jan en ik van 2001 tot 2003 fietsten, bewaar ik mooie herinneringen. Het licht op het water en op de grens van land en water is steeds anders. Toen we in de zomer van 2004 zagen dat er in het Katwijks museum en in het Muzeeum te Vlissingen een deel van de verzameling van Frederik Paulsen – schilderijen over de Noordzee van 1830 tot 1930 – tentoongesteld zouden worden, zijn we in beide musea gaan kijken. Nu 8 jaar later, Paulsen heeft inmiddels zijn eigen museum op het eiland Föhr, zijn weer een aantal schilderijen hier te zien, maar nu in het Singer te Laren. Netjes verdeeld per land. Onze eigen duinen bij Noordwijk, geschilderd door Max Liebermann, zo vertrouwd en eigen. En de westkapelse zeedijk bij Domburg van Jan Toorop, in pointillistische stijl. “Kijk er maar naar door je oogharen”, aldus Jan Rudolph de Lorm, directeur van het Singer, via mijn audioapparaat. En ik herinnerde mij weer het prachtige ijle licht bij Skagen in Denemarken, hier aanwezig met o.a. een schilderij van Peder Kroyer. Hoe anders ziet de Noordzee eruit in de fjorden van Noorwegen. Daar geen vage grens tussen water en land en veel heftiger licht, alsof het moet passen bij de hoge kusten. Echt een aanrader die tentoonstelling, hij is nog tot 28 mei a.s.

Van Gogh in Haarlem

zondag 14 november 2010

 

Het Dolhuys in Haarlem was oorsponkelijk, zoals de naam ook aangeeft, een gebouw voor “dollen”. Ook lijders een pest en lepra zijn er in gehuisvest. Het lag vroeger dan ook buiten de stadsmuren. Nu is het ingericht als museum voor de psychiatrie. De Van Goghtentoonstelling “dossier Van Gogh, gek of geniaal” was aanleiding om er naar toe te gaan. Het is een heel leuk museum. Heel confronterend: wat is dat eigenlijk “gek zijn” ? Heel interaktief en heel speels. Ook de tijdelijke tentoonstelling over Van Gogh is zo opgezet. Je krijgt een dossier mee. En in dat dossier zitten 15 vragen, die corresponderen met de vragen in de tentoonstellling. Per vraag kies je een antwoord. Dat is verbeeld in een antwoordblad in de tentoonstelling. Op die manier verzamel je een heel dossier. Sommige vragen zijn echt lastig: “heeft lijden een functie?”  of “om kunst te maken moet je minimaal een beetje gek zijn”.  Aan het eind van de tentoonstelling word je gevraagd of je mening over Van Gogh door de tentoonstelling is veranderd. En ook of je een brief zou willen schrijven aan Van Gogh, waarbij je een keuze kan maken uit verschillende thema’s. Daarin speekt het thema “je bent wat je had. Wat troost jou? Waarin vind je kracht?” mij nu heel erg aan.

Sail Rome

zondag 11 juli 2010

 
Alle grootse plannen om van de zomer de Eurovelo 6 af te fietsen van Boedapest naar de Zwarte Zee en via de Limesroute van Clemens Sweerman weer terug, zijn door het overlijden van Jan natuurlijk van de baan. Ik blijf wel fietsen. Volgende week start ik met een klein stukje van de Limesroute. 
In het Amsterdamse Allard Pierson museum is een alleraardigste tentoonstelling over de koopvaardij ten tijde van de Romeinen. Ik ben met name geinteresseerd in de Rijn. De Rijn werd door de Romeinen gebruikt voor het vervoeren van handelswaar. Er is langs die rivier veel archeologisch onderzoek gedaan en heel wat gevonden. Op de tentoonstelling staat een model van de Liburna, een zeilschip dat gebruikt werd voor patrouille op de Rijn. In Millingen wordt een replica gebouwd (www.liburna.nl). En er staat ook een model van een platbodem, zoals er zoveel gevaren hebben. Een grote kaart op de grond laat zien hoe uitgestrekt het Romeinse Rijk was. Onder de indruk was ik van een relief dat uitbeeldt hoe twee Romeinse schepen een haven binnenvaren. Ik fantaseerde daarbij dat het hier in de buurt was, bijvoorbeeld Voorburg (Forum Hadriani). Daar is onlangs ondekt  dat er een belangrijke haven lag. De kadepalen, die in Voorburg gevonden zijn, sluiten deze tentoonstelling af. Een aanrader! (http://www.allardpiersonmuseum.nl/tentoonstellingen/sail_rome.html)